KRAINA ZALEWU WIŚLANEGO - album

 

KRAINA ZALEWU WIŚLANEGO


Zalew Wiślany i jego szerokie otoczenie coraz częściej nazywane są Krainą Zalewu Wiślanego. Obszar ten obejmuje północno-wschodnie gminy województwa pomorskiego oraz północno-zachodnie gminy województwa warmińsko-mazurskiego i jest identyfikowany z przybliżonym zasięgiem działania jednostek podstawowych samorządu lokalnego z siedzibami w: Elblągu, Braniewie, Fromborku, Tolkmicku, Nowym Dworze Gdańskim, Stegnie, Sztutowie i Krynicy Morskiej. Na terenach tych, których łączna powierzchnia wynosi 1.534 km2, zamieszkuje stale około 208 tysięcy osób. Mieszkańców i samorządy lokalne obszarów przyzalewowych łączą przede wszystkim środowisko naturalne, więzy gospodarcze i liczne funkcje usługowe. Pod względem fizjograficznym Krainę Zalewu Wiślanego tworzą cztery mezoregiony: Mierzeja Wiślana, Żuławy Wiślane, Wysoczyzna Elbląska i Wybrzeże Staropruskie. W centrum tego obszaru znajduje się Zalew Wiślany.
Krainę charakteryzuje niezwykle cenna przyroda, bogate zasoby wody, korzystny dla zdrowia mikroklimat nadmorski i cenne zasoby kultury materialnej. W ostatnich latach kraina przechodzi głębokie przeobrażenia. Zbudowano bądź rozbudowano i zmodernizowano infrastrukturę komunalną, komunikacyjną, ochrony środowiska i socjalno-bytową. Rozwinięto szkolnictwo wyższe. W Elblągu powstaje Park Technologiczny. Przejścia graniczne w Elblągu, Braniewie, Gronowie oraz budowane wielkie przejście graniczne w Grzechotkach tworzą dobre warunki do międzynarodowej wymiany towarowej i osobowej. W Elblągu rozbudowano port, w Nadbrzeżu powstała przystań żeglarska, prowadzone są prace związane z rozbudową portów w Kątach Rybackich, Krynicy Morskiej, Tolkmicku, Fromborku i Nowej Pasłęce. Niebawem modernizowany będzie Kanał Elbląski (do Ostródy). Dzięki tym inwestycjom tworzone są nowe, jakościowo lepsze warunki do wypoczynku stacjonarnego, uprawiania turystyki aktywnej oraz zdynamizowania rozwoju gospodarczego całego obszaru. Kraina Zalewu Wiślanego jest terenem bardzo atrakcyjnym zarówno przyrodniczo, turystycznie, jak i gospodarczo.

WYSOCZYZNA ELBLĄSKA


Tereny od Elbląga po Święty Kamień - małą osadę pomiędzy Tolkmickiem a Fromborkiem - obejmuje "Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej". O jego utworzeniu przesądziła wielka wartość przyrodnicza obszaru. Jest to wyjątkowej urody teren z bogactwem fauny i flory oraz ze wspaniałymi krajobrazami. Liczne rwące potoki wyrzeźbiły tu jary i wąwozy głębokie nawet do 60 m, a także odkryły wiele głazów narzutowych. Największe głazy są w rezerwacie "Buki Wysoczyzny Elbląskiej" (o obwodzie 14,5 m) i w wodach przybrzeżnych Zalewu Wiślanego w Świętym Kamieniu (14 m w obwodzie). Wysoczyzna w wielu miejscach sprawia wrażenie terenów górskich. Obszar jest falistą wysoczyzną morenową wznoszącą się do 197 m n.p.m. (Góra Maślana w okolicach Milejewa). Miejscowy mikroklimat sprzyja występowaniu na tym terenie roślin i ptaków typowych dla rejonów górskich. W lasach Wysoczyzny rosną liczne okazy bardzo starych drzew (dęby, buki). Dąb Bażyńskiego w Kadynach liczy 800 lat i ma w obwodzie około 10 m. Lasy i obszary przyzalewowe zamieszkuje wiele gatunków rzadkich ptaków i ssaków (np. w okolicach Kadyn jeleń sika). Dla ochrony najcenniejszych zasobów przyrody "Parku Krajobrazowego Wysoczyzny Elbląskiej" na jego terenie ustanowiono blisko 400 pomników przyrody (głównie drzewa i głazy narzutowe) oraz utworzono rezerwaty przyrody: "Buki Wysoczyzny Elbląskiej", "Kadyński Las", "Zatoka Elbląska", "Dolina Stradanki", "Nowinka". Walory Wysoczyzny można podziwiać i poznawać przemierzając ją szeregiem szlaków turystycznych.
Charakter Wysoczyzny dobrze oddaje również las miejski "Bażantarnia" położony na skraju Elbląga. Liczne wzniesienia, jary, potoki o górskim charakterze, starodrzewy (głównie buk, dąb i lipa), bogaty świat fauny i flory, to nie tylko atrakcje dla przyrodników, ale także dla turystów miejscowych i przyjezdnych. Przemieszczanie się po lesie ułatwiają liczne oznakowane i atrakcyjnie poprowadzone szlaki.
Wysoczyzna Elbląska ze względu na posiadane cenne zasoby przyrodnicze weszła w całości do programu NATURA 2000. Na tym terenie występuje wiele rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Najbogatszy jest tu świat ptaków (blisko 190 gatunków), a pośród nich chronione, m.in.: krogulec, rybołów, orzeł bielik, bocian czarny, pliszka górska.
Wysoczyzna Elbląska rozpoczyna się w mieście Elblągu, największym ośrodku osadniczym Krainy Zalewu Wiślanego. Początki miasta sięgają 1237 roku (prawa miejskie w 1246 r.). Dzisiejszy Elbląg to liczące 128 tysięcy mieszkańców miasto, będące silnym ośrodkiem przemysłowym, ważnym węzłem komunikacyjnym, znacznym ośrodkiem szkolnictwa wyższego, a przede wszystkim centrum usługowym dla subregionu na styku dwóch województw. Miasto staje się znaczącym centrum turystycznym oddziaływującym na cały subregion. Tu biorą początek liczne szlaki wodne (w tym Kanał Elbląski), drogowe i rowerowe. Z wielką starannością odbudowywane jest Stare Miasto zaliczane do jednych z najciekawszych nie tylko w Polsce (m.in. ze względu na układ urbanistyczny). To największy w Europie poligon archeologiczny w starych miastach. Turystę zainteresują zapewne: Katedra pw. św. Mikołaja (XIII w.) z licznymi dziełami sztuki, zespół dawnego kościoła i szpitala św. Ducha (dziś Biblioteka Elbląska), były kościół podominikański pw. Najświętszej Marii Panny (dziś Centrum Sztuki Galeria El), Brama Targowa (XIV w.), liczne kamienice. Miasto posiada dobrą infrastrukturę dla potrzeb sportu, turystyki i kultury. W Elblągu funkcjonuje morskie przejście graniczne.
Wysoczyzna Elbląska to także szereg innych osad z licznymi obiektami kultury materialnej i bogatymi zasobami przyrodniczymi. Należy tu wymienić miasto Tolkmicko oraz wsie, m.in. Kadyny, Łęcze, Suchacz, Nadbrzeże, Chojnowo, Kamienicę Elbląską i Połoniny. Tolkmicko od chwili swego powstania związane było z morzem. Ze świadectw przeszłości na uwagę zasługują kościół parafialny pw. św. Jakuba (XIV w.), baszta gotycka, domy mieszczańskie (XVII-XVIII w.), kaplica barokowa (XVIII w.), budynki stacji kolejowej (XIX w.), a poza miastem wały obronne i fosa. Dziś jest to ośrodek administracyjno-usługowy z przetwórstwem warzywnym, portem rybackim, pasażerskim i jachtowym. Kadyny to wieś wyjątkowej urody. W XIII wieku powstał tu dwór krzyżacki z folwarkiem. Kadyny miały wielu właścicieli. Wśród nich byli Jan Bażyński oraz cesarz niemiecki Wilhelm II Hohenzollern. W miejscowości tej znajdują się liczne obiekty o dużych wartościach architektonicznych i historycznych, w tym barokowy pałac z zabudowaniami i parkiem, zespół klasztorny oo. Franciszkanów oraz charakterystyczna jednolita ceglana zabudowa wsi (budynki mieszkalne i użyteczności publicznej). Wieś otaczają piękne chronione lasy. Walory turystyczne miejscowości uzupełniają plaża nad Zalewem Wiślanym, przystań żeglarska i stadnina koni. Łęcze to wieś o wielowiekowej historii. Z dawnych lat zachowały się: zespół domów podcieniowych (XVIII/XIX w.) i barokowy kościół (1746 r.) z dzwonem z 1546 roku. Suchacz, Nadbrzeże i Kamienica Elbląska to wsie nadzalewowe o ciekawej historii, z portami rybackimi i przystaniami żeglarskimi, a Chojnowo słynie z licznych kapliczek.

WYBRZEŻE STAROPRUSKIE


Przyzalewowe obszary od Fromborka przez Braniewo i dalej do Kaliningradu (dawniej Królewiec) w Obwodzie Kaliningradzkim Federacji Rosyjskiej stanowią Wybrzeże Staropruskie. Na południe od linii Frombork - Braniewo znajdują się tereny Równiny Warmińskiej. Charakterystyczną cechą tego obszaru jest bogata historia, liczne dobra kultury materialnej i cenna przyroda. Położona przy Zalewie Wiślanym część Wybrzeża Staropruskiego przypomina tereny żuławskie. Świat fauny i flory jest tutaj bardzo ciekawy. Plaże przyzalewowe przy Łąkach Różańskich pokryte są wielką ilością muszelek. Cenną wartość turystyczną i przyrodniczą stanowi rzeka Pasłęka. U jej ujścia do Zalewu Wiślanego w Nowej Pasłęce znajduje się ostoja ptactwa wodnego. Na odcinku od Braniewa do jeziora Pierzchalskiego włącznie rzeka stanowi korytarz ekologiczny. Utworzono tu rezerwat "Ostoja bobrów na rzece Pasłęce". Rzeka ta jest trasą wędrówek tarłowych ryb łososiowatych. Na południowy wschód od Fromborka znajduje się okazały klif nadzalewowy.
Liczne obiekty zabytkowe znajdują się przede wszystkim we Fromborku i Braniewie. Miasto Frombork często określane jest jako "Perła Północy". To tutaj żył i pracował Mikołaj Kopernik, i tu napisał wiekopomne dzieło De revolutionibus orbium caelestium. Tu, na niewielkim obszarze, znajduje się wyjątkowo dużo obiektów architektury i sztuki światowej klasy. Do najcenniejszych należy zespół Wzgórza Katedralnego, w skład którego wchodzą m.in.: katedra gotycka z 1388 r. (dziś Bazylika Archikatedralna), pałac biskupi, Wieża Radziejowskiego, Wieża Kopernika i zespół kanonii. W katedrze na szczególną uwagę zasługują wspaniałe barokowe organy, 23 ołtarze, liczne stalle, płyty nagrobne, obrazy i rzeźby. Na Wzgórzu Katedralnym turystów niezawodnie zainteresują rozmaite atrakcje: koncerty organowe, seanse w planetarium, wahadło Foucaulta, ekspozycje w Muzeum Mikołaja Kopernika, a także niezwykle piękne rozległe widoki z Wieży Radziejowskiego. W dolnej części miasta godne zobaczenia są: neogotycki kościół poewangelicki, zabytkowe kamieniczki, Wieża Wodna, Baszta Rybacka, Kanał Kopernikowski i inne. Na Żurawiej Górze (1,5 km od Fromborka) funkcjonuje obserwatorium astronomiczne. We wsi Wielkie Wierzno znajduje się kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych (1597 r.). Braniewo, położone nad rzeką Pasłęką, zostało założone w XIII wieku i szczyci się hanzeatyckimi oraz akademickimi tradycjami. Od XIV w. istniał tu znany port nadbałtycki z własną flotą. Przez wiele stuleci Braniewo stanowiło ważne centrum kultury i nauki. Dziś godne zainteresowania są: układ przestrzenny Starego Miasta, fragment murów obronnych, wieża bramna Zamku Biskupiego, zespół klasztorny ss. Katarzynek, wspaniały kościół pw. św. Katarzyny (XIV w.), kościół poewangelicki (z I połowy XIX w.), późnobarokowy kościół pw. Krzyża Świętego zbudowany na planie krzyża greckiego (XVIII w.), spichlerz o konstrukcji ryglowej (XV w.), budynek dawnego Collegium Hosianum, a także wiele innych obiektów. Współczesne Braniewo to niemal dwudziestotysięczne miasto, drugi po Elblągu znaczny ośrodek administracyjny, usługowy i przemysłowy. Spośród miejscowości Wybrzeża Staropruskiego na uwagę zasługuje malownicza wieś Nowa Pasłęka położona w delcie rzeki Pasłęki. Znajdują się tu: port rybacki, przystań żeglarska, most zwodzony.

ŻUŁAWY WIŚLANE


Żuławy Elbląskie (część Żuław Wiślanych) stanowiące równinę deltową Wisły, zajmują część powierzchni gmin Sztutowo, Stegna, Nowy Dwór Gdański i Elbląg. Niemal połowa powierzchni Żuław położona jest poniżej poziomu morza. Tuż za Elblągiem, w Raczkach Elbląskich znajduje się najniższy punkt w Polsce (obniżenie terenu wynosi tu 1,8 m p.p.m.). Współczesne Żuławy to dzieło natury i człowieka. Rzeki Wisła i Nogat w ciągu wielu tysięcy lat nagromadziły osady tworząc rozległą równinę. Człowiek natomiast poprzecinał ten teren gęstą siecią rowów, zabezpieczył je groblami ziemnymi, zbudował liczne pompy i poprzez system kanałów głównych odprowadzał wodę do Zalewu Wiślanego, rzek i jeziora Drużno. W ten sposób Żuławy stały się terenem intensywnego osadnictwa i rozwoju rolnictwa. Wielką rolę w tym dziele odegrali pochodzący z Holandii kolonizatorzy - mennonici. Swoje zagrody budowali na "terpach" (z holenderskiego - pagórki ocalenia). Na pozornie monotonnych obszarach żuławskich zbudowano liczne obiekty hydrotechniczne, m.in.: mosty zwodzone, przepompownie, śluzy i akwedukty. Pierwotnie do przepompowywania wody i przemiału zboża wykorzystywano wiatraki. Stąd też mówiło się o "krainie wiatraków". W ciągu dróg budowano mosty, w tym mosty zwodzone i obrotowe. Dziś prowadzi się tu intensywną gospodarkę rolną, rozwija usługi i turystykę.
Świat roślin i zwierząt na Żuławach jest bardzo bogaty. Najbardziej wartościowe zasoby fauny i flory znajdują się w rezerwatach ornitologicznych (głównie ptactwa wodno-błotnego): "Jezioro Drużno", "Ujście Nogatu" i "Zatoka Elbląska". "Jezioro Drużno" (powierzchnia 3.068 ha) podlega ochronie zgodnie z konwencją RAMSAR. Jest to jezioro zanikające. Odnotowano tu 210 gatunków ptaków, w tym 110 gatunków gniazdujących. W drugim rezerwacie - "Ujście Nogatu" odnotowano 185 gatunków ptaków, w trzecim - "Zatoka Elbląska" występują 222 gatunki ptaków (z czego 86 to ptaki gniazdujące). Na obszarach Żuław Wiślanych zachowało się wiele cennych, nierzadko unikatowych, obiektów kultury materialnej.
Za stolicę Żuław Wiślanych uznaje się Nowy Dwór Gdański położony nad rzeką Tugą. Znajduje się tu siedziba władz miasta i gminy, powiatu i wielu instytucji obsługujących powiat nowodworski. Miasto leży przy ważnym węźle drogowym łączącym Gdańsk z Warszawą oraz Mierzeję Wiślaną z centrum kraju. W mieście funkcjonuje kilka większych zakładów przemysłowych, w tym ważne dla regionu zakłady mleczarskie. Spośród cennych obiektów historycznych Nowego Dworu wymienić należy: wieżę ciśnień z 1909 r. (jedna z pierwszych budowli w Europie o konstrukcji żelbetowej), neogotycki kościół (1851 r.), most zwodzony o konstrukcji stalowo-betonowej (1936 r.), spichlerz nad Tugą (1878 r.), dom byłej parafii ewangelickiej oraz charakterystyczne dla regionu parterowe domy drewniane (XIX w.) ustawione szczytem do ulicy. W mieście znajduje się ciekawe Muzeum Żuławskie. Żuławy to także liczne wsie położone w gminach Sztutowo, Stegna, Nowy Dwór Gdański i Elbląg, w których znajdują się cenne obiekty kultury materialnej. Domy podcieniowe zachowały się głównie we wsiach Orłowo (z lat 1802-1847), Marynowy (1803 r.), Żuławki (z lat 1797-1859), Tuja (1875 r.). W Tropach Elbląskich i Marzęcinie można spotkać unikatowe zespoły zabudowy wiejskiej (tzw. ulicówki). Ciekawe kościoły znajdują się w Kmiecinie (1344 r.), Orłowie (1350 r.), Lubieszewie (1341 r.), Żelichowie (1352 r.), Marzęcinie, Niedźwiedziówce. Cmentarze pomennonickie zachowały się w Lubieszewie, Stawcu, Różewie, Żelichowie, Żuławkach, Władysławowie i Kępinach Małych. W Drewnicy warto zobaczyć drewniany wiatrak "koźlak". Z historią Żuław wiążą się liczne obiekty hydrotechniczne. W Rybinie znajdują się trzy ruchome mosty: most obrotowy kolejki wąskotorowej (1905 r.) oraz mosty zwodzone drogowe na Szkarpawie i na Wiśle Królewieckiej (1936 r.). W Chłodniewie koło Rybiny i w Osłonce pracują wielkie przepompownie melioracyjne. Natomiast w Drewnicy znajduje się śluza zwana Gdańską Głową. Trzeba jeszcze wspomnieć o cennym dla turystyki Kanale Jagiellońskim łączącym Elbląg z Gdańskiem.

MIERZEJA WIŚLANA


Mierzeja to piaszczysty wał pomiędzy wodami Zatoki Gdańskiej i Zalewu Wiślanego. W obrębie polskich gmin nadzalewowych ciągnie się on od granicy państwowej z Rosją za osadą Piaski do ujścia rzeki Wisły, a zatem na przestrzeni 50 km. Jego szerokość waha się od 0,4 do 2,5 km. Wał ten jest dziełem natury - fal morskich i wiatru. Wydmy mierzejowe są porośnięte głównie lasami sosnowymi i mieszanymi. Obserwuje się tu ponad 240 gatunków ptaków, w tym co najmniej 107 lęgowych. Mierzeja jest miejscem bytowania licznych gatunków ssaków, płazów i gadów (w tym turkusowa odmiana padalca). Wielka wartość przyrodnicza obszaru legła u podstaw utworzenia "Parku Krajobrazowego Mierzeja Wiślana" oraz czterech rezerwatów przyrody: "Mewia Łacha", "Kąty Rybackie", "Buki Mierzei Wiślanej" i "Mikołajkowe Wydmy". W rezerwacie "Mewia Łacha" bytuje około 220 gatunków ptaków. Natomiast w ornitologicznym rezerwacie "Kąty Rybackie" znajduje się największa w Europie populacja kormorana czarnego (z pisklętami 35-40 tysięcy sztuk). W rezerwacie "Buki Mierzei Wiślanej" ochronie podlega głównie buczyna pomorska (prawie dwustuletnie buki).
Na Mierzei Wiślanej panuje specyficzny, korzystny dla zdrowia mikroklimat nadmorski. Zagospodarowanie obszaru mierzejowego podporządkowane jest turystyce i wypoczynkowi stacjonarnemu. Baza turystyczno-wypoczynkowa jest zróżnicowana i może spełnić niemal wszystkie oczekiwania przybysza. Są tu hotele, pensjonaty, domy wczasowe, ośrodki wypoczynkowe i rehabilitacyjne, sanatoria, wille, apartamenty, kwatery prywatne, domki letniskowe, campingi i pola namiotowe. Bogata jest sieć wszelkiego rodzaju usług. Organizowane są różnorodne imprezy o charakterze lokalnym, ogólnopolskim i międzynarodowym. Przez wspaniałe tereny Mierzei poprowadzono liczne szlaki turystyczne.
Na Mierzei Wiślanej znajduje się szereg osad, a pośród nich m.in.: Krynica Morska, Stegna, Sztutowo, Jantar, Mikoszewo, Kąty Rybackie, Junoszyno i Piaski. Obszar dzieli się na trzy jednostki samorządu lokalnego z siedzibami w Krynicy Morskiej, Stegnie i Sztutowie. Miasto Krynica Morska stanowi największe centrum wypoczynkowe. Już w XIX wieku była znanym i lubianym kurortem. I tak pozostało do dziś, ale atrakcyjność, popularność i liczba odwiedzających Krynicę Morską gości wzrosła na ogromną skalę. Z Krynicy statkami pasażerskimi można dopłynąć do Fromborka, Tolkmicka, Elbląga, Kaliningradu oraz innych portów. W skład miasta wchodzą również Piaski i Przebrno. Piaski to położona najbliżej granicy z Federacją Rosyjską cicha, idealna do wypoczynku, osada mierzejowa. Uruchomiono tu całoroczny Ośrodek Edukacji Ekologicznej. Przebrno to także osada ze spokojnymi plażami i pięknymi lasami. Tu można wypocząć i zregenerować siły witalne. Sztutowo to atrakcyjne centrum wypoczynkowe i siedziba administracyjna gminy. Miejscowość oferuje piękne piaszczyste plaże, bogate lasy, zróżnicowaną bazę wypoczynkowo-turystyczną oraz dobrą sieć placówek usługowych. Dużą atrakcję stanowi kolej wąskotorowa obsługująca trasę od Nowego Dworu Gdańskiego po Stegnę, Sztutowo i Mikoszewo. W miejscu istniejącego tu podczas II wojny światowej niemieckiego obozu koncentracyjnego funkcjonuje Państwowe Muzeum Stutthof. Z dawnych lat zachowały się w Sztutowie: kościół parafialny pw. św. Wojciecha (XX w.), budynki mieszkalne (z 1880 r., a w Łaszce z 1780 r.) oraz budynki dawnej szkoły i piekarni. Jest to doskonałe miejsce na pobyt stacjonarny lub aktywny wypoczynek. Kąty Rybackie i Skowronki to mierzejowe osady wchodzące w skład gminy Sztutowo. Kąty Rybackie posiadają piękne plaże, czyste lasy, bogatą bazę noclegową i usługową. Jest tu oddział Muzeum Morskiego - Muzeum Zalewu Wiślanego. Co roku w czerwcu organizuje się atrakcyjne Dni Rybaka połączone z pielgrzymowaniem na łodziach. W nadmorskim lesie utworzono, wspomniany już, rezerwat kormorana czarnego i czapli siwej "Kąty Rybackie". Na skraju Kątów Rybackich położona jest mała osada wypoczynkowa Skowronki. W ich pobliżu prawdopodobnie będzie budowany kanał żeglugowy przez Mierzeję (tzw. Przekop Mierzei Wiślanej). W skład trzeciej gminy mierzejowej, jaką jest Stegna, wchodzi szereg atrakcyjnie zlokalizowanych osad. Należą do nich m.in.: Jantar, Mikoszewo, Junoszyno, Rybina, Drewnica i Żuławki. Cały nadmorski obszar gminy dysponuje dużą ilością różnej klasy obiektów wypoczynkowych, rekreacyjnych, kwater, a także sanatorium. Uzupełnia je bogata sieć usługowa. W okresie wiosenno-letnim odbywa się tutaj wiele imprez artystycznych i sportowych. Pobyt na terenie gminy Stegna można wzbogacić o wyprawy piesze, rowerowe i wodne. Wędrując szlakami turystycznymi spotkać można podziwiać cenne zasoby przyrody, kultury i techniki, wyjątkowe zabytki sakralne, jak i pozostałości kultury holenderskiej i mennonickiej. W miejscowości Stegna znajduje się kilka obiektów zabytkowych, np. plebania, stare zagrody i domy (XIX w.). Najważniejszy i najpiękniejszy jest ciekawy kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa (z lat 1681-1683) z cennym wystrojem i zabytkowymi barokowymi organami. Co roku odbywa się w nim Międzynarodowy Festiwal Organowy. Przez teren gminy przebiega trasa wąskotorowej Żuławskiej Kolei Dojazdowej. Jantar to mała nadbałtycka osada rekreacyjno-wypoczynkowa na skraju lasów iglasto-liściastych. Czyste, szerokie i bezpieczne plaże są idealnym miejscem do kąpieli morskich i słonecznych. Na turystów czeka sporo atrakcji. Jest tu kryta pływalnia, hodowla strusi, mini zoo, szkoła jazdy konnej, organizowane są Mistrzostwa Świata w Poławianiu Bursztynu. Kolejna miejscowość to Mikoszewo - osada rybacko-turystyczna. Stąd można dostać się promem przez Wisłę do Świbna. Przy ulicy Gdańskiej znajdują się ciekawe domy podcieniowe. Na północ od wsi umiejscowiony jest rezerwat przyrody "Mewia Łacha". Jedną z najspokojniejszych nadmorskich miejscowości gminy jest Junoszyno. Obok współczesnych obiektów można tu dostrzec tradycyjne zagrody holenderskie, domy drewniane i domy o konstrukcji szachulcowej. O wyjątkowości wsi Rybina przesądzają dwa mosty zwodzone drogowe i kolejowy obrotowy. W Drewnicy i Żuławkach znajdują się unikalne zabytki architektoniczne z XVIII i XIX w., m.in.: domy podcieniowe, domy gburskie, żuławskie zagrody, wiatrak "koźlak" (1718 r.). W pobliżu Drewnicy działa duża śluza Gdańska Głowa, która łączy Wisłę ze Szkarpawą.

ZALEW WIŚLANY


Zalew Wiślany jest istotnym spoiwem łączącym interesy gmin nadzalewowych. Wspólnota ta obejmuje ochronę przeciwpowodziową, komunikację, ochronę środowiska, turystykę i sport oraz różnorodne usługi ponadlokalne. Zalew po II wojnie światowej został podzielony na część polską (Zalew Wiślany) i rosyjską (określany jako Zalew Kaliningradzki). Długość Zalewu wynosi 90 km, w tym w części polskiej 35 km. Powierzchnia tego akwenu przekracza 838 km2, w tym w części polskiej 328 km2. Jego szerokość w części polskiej dochodzi do 11 km, a maksymalna głębokość do 4,4 m (średnia 2,4 m). W ostatnich latach radykalnie poprawiła się jakość wód w tym akwenie. W Zalewie żyje co najmniej 38 gatunków ryb, w tym gatunki słonowodne, słodkowodne i dwuśrodowiskowe. Do najcenniejszych należą: węgorz, sandacz i leszcz. Łowi się tu także znaczne ilości śledzi. Zalew Wiślany stanowi ostoję dla wielu gatunków ptaków, z których znaczna część stale tu bytuje. Wraz z otoczeniem wpisano go na listę obszarów chronionych NATURA 2000.
W części polskiej największy port znajduje się w Elblągu (terminale towarowe, pasażerskie, nowe międzynarodowe przejście graniczne, bazy żeglarskie). Porty w Tolkmicku, Fromborku, Krynicy Morskiej i Kątach Rybackich obsługują ruch pasażerski, rybaków i żeglarzy. Natomiast porty w Piaskach, Nowej Pasłęce i Suchaczu stanowią bazy dla rybaków i przystanie dla żeglarzy. Nad Zalewem funkcjonuje też kilka przystani rybackich (np. Kamienica Elbląska), żeglarskich (np. Nadbrzeże, Kadyny) i inne mniejsze schronienia. Wielką szansą dla Zalewu Wiślanego i sąsiednich szlaków wodnych jest program Pętla Żuław. Program zakłada budowę nowych portów i przystani oraz modernizację istniejących wraz z ich infrastrukturą. Bogate, choć słabo wykorzystane zasoby akwenu, stanowią szansę dla rozwoju turystyki, portów i działalności gospodarczej związanej z wodą.

KRAINA PRZYJAZNA DLA TURYSTYKI I BIZNESU


Kraina Zalewu Wiślanego jest otwarta na turystykę. Sprzyjają temu niezwykle cenne zasoby przyrody i kultury materialnej, liczne obiekty hydrotechniki oraz bogata infrastruktura zapewniająca wypoczynek stacjonarny, uprawianie turystyki aktywnej, dobre usługi hotelarskie, gastronomiczne, a także bogate programy kulturalno-rozrywkowe. Turyści krajowi mają do dyspozycji ponad 22 tysiące miejsc noclegowych w obiektach zbiorowego zakwaterowania oraz znacznie więcej w małych kwaterach, pensjonatach i na campingach. Kraina ta dobrze jest skomunikowana z centrum kraju oraz z Federacją Rosyjską, Litwą i Łotwą. Morskie, kolejowe i drogowe przejścia graniczne oraz szybko unowocześniana sieć drogowa i wodna umożliwiają łatwe przemieszczanie się i korzystanie z dodatkowych atrakcji turystycznych w Malborku, Trójmieście, Kaliningradzie oraz innych ośrodkach. Liczne znakowane szlaki turystyczne pozwalają uprawiać turystykę wodną, pieszą, rowerową, przyrodniczą, historyczną i inne. Na mniej aktywnych czekają piaszczyste plaże nadmorskie oraz kąpieliska nadzalewowe. Kraina otwarta jest również na ludzi biznesu. Gminy nadzalewowe, zwłaszcza Elbląg, przeznaczają wielkie nakłady inwestycyjne na zadania sprzyjające rozwojowi gospodarczemu. Stwarzają też korzystne warunki dla inwestorów. Niebawem do realizacji wejdą wielkie programy inwestycyjne obejmujące drogi wodne i kołowe oraz infrastrukturę turystyczną.
Kraina Zalewu Wiślanego to niezwykła przyroda, wspaniałe dziedzictwo kulturowe i imponujące budowle hydrotechniczne; to doskonałe miejsce na rekreację i wypoczynek; to także obszar przyjazny dla przedsięwzięć gospodarczych.

 


 

Komunalny Związek Gmin Nadzalewowych, 82-300 Elbląg, ul. Portowa 1
www.zalew.org.pl e-mail: zalew@zalew.org.pl
Telefon: (055) 232-95-03 Fax: (055) 234-46-31